Connect with OKKERSE on Linkedin

Het uitvoeren van een vlucht met een eenmotorig vliegtuig kan plaatsvinden onder VFR (Visual Flight Regulations) dan wel onder IFR (Instrument Flight Regulations). De piloot van een Pilatus PC‐12/47E beschikt over VFR bevoegdheid en mag daarmee bij bepaalde (relatief gunstige) weersomstandigheden vliegen. Hij beschikt daarnaast over een in Amerika afgegeven IFR bevoegdheid. Deze bevoegdheid kan na een medische keuring en succesvol af te leggen vliegtest worden omgezet in een Nederlandse IFR bevoegdheid. Dit is nog niet gedaan. De piloot (als bestuurder van een vennootschap) sluit een verzekering af, via tussenpersonen, bij AXA. Daarop is Duits recht van toepassing en tevens zijn (in het Duits gestelde) algemene voorwaarden toegezonden. De algemene voorwaarden – over de toepasselijkheid wordt getwist ‐ sluiten dekking onder de polis uit indien een piloot niet beschikt over de voor bepaalde vluchttypen benodigde licenties. Een geplande vlucht bestaat, volgens het vluchtplan uit een deel (start en einde vlucht) VFR en een deel IFR. Kort na de take‐off stort het vliegtuig neer. Piloot en passagier overleven de crash niet. De vennootschap vordert betaling van AXA van $ 4.150.000,‐ (casco) en de schade als gevolg van aanspraken van derden. Axa oordeelt echter dat de vennootschap geen rechten aan de verzekeringsovereenkomst kan ontlenen omdat de piloot op het moment van het ongeval niet over de vereiste licenties beschikte.

Partijen strijden niet over de vraag of Duits recht van toepassing is. De Rechtbank stelt vast dat de algemene voorwaarden bij offerte aan de vennootschap zijn toegezonden en acht het onaannemelijk dat een professionele partij een verzekeringsovereenkomst met een substantieel belang zou willen en kunnen afsluiten zonder op de hoogte te zijn van de in de Duitse taal gestelde inhoud daarvan. Bovendien is een tweede (Duitstalige) offerte zonder enig voorbehoud door de piloot/bestuurder ondertekend. Dit biedt voldoende aanknopingspunten voor de stelling dat de piloot/bestuurder de Duitse taal en daarmee de offerte in voldoende mate begreep. De algemene voorwaarden en daarmee de daarin opgenomen beperking in de dekking gelden voor de polis. Volgens Axa bestaat er geen dekking omdat op het moment van het ongeval sprake was van IFR‐omstandigheden. De piloot beschikte niet over de daarvoor benodigde vliegbevoegdheid. De vennootschap stelt dat de (gehele) vlucht werd uitgevoerd onder VFR, waartoe de piloot wel bevoegd was. Uit een rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid volgt dat, hoewel een technische of medische oorzaak niet volledig kan worden uitgesloten, de meest waarschijnlijke oorzaak van het ongeval het verlies van controle over de besturing van het vliegtuig door de bestuurder is, als gevolg van ruimtelijke desoriëntatie tijdens het vliegen in bewolking. Een factor van belang is voorts het gebrek aan training en ervaring van de bestuurder om een geavanceerd vliegtuig als de Pilatus PC‐12 tijdens een afwijkende situatie, onder instrumentvlieg-omstandigheden, met de hand te besturen (de automatische piloot viel kort na de start uit). De piloot beschikte niet over de daadwerkelijke (geformaliseerde) bevoegdheid om onder IFR te vliegen. Tussen partijen bestaat discussie of bij de beoordeling van de vraag of de piloot heeft gevlogen onder IFR een formeel (standpunt vennootschap) dan wel materieel (standpunt Axa) geldt. Volgens Axa is bepalend dat de piloot onder instrumentomstandigheden is gaan vliegen en daartoe ook de intentie had. De Rechtbank oordeelt ook dat op enig moment er – feitelijk – sprake was van instrumentomstandigheden. Gelet op het vluchtplan was hoe dan ook van aanvang duidelijk dat de piloot een vlucht ging uitvoeren onder IFR. De piloot heeft tijdens de vlucht zelfs nog getracht om een IFR‐klaring te krijgen, hoewel hij de bevoegdheid miste om onder IFR te vliegen. Daarmee staat genoegzaam vast dat niet is voldaan aan de vereisten voor dekking onder de polis. De vorderingen van de vennootschap worden dan ook afgewezen, met veroordeling in de kosten van de procedure.

Robert Lonis, september 2017