Op 6 juni 2023 is de Europese Richtlijn Loontransparantie (2023/970/EU) in werking getreden. Deze richtlijn verplicht lidstaten hun nationale wetgeving uiterlijk op 7 juni 2026 aan te passen. Voor Nederland betekent dit de invoering van de Wet implementatie Richtlijn loontransparantie mannen en vrouwen, kortweg de Wet Loontransparantie. Het wetsvoorstel is op 19 januari 2026 voor advies voorgelegd aan de Raad van State. Vanwege de benodigde parlementaire behandeling is de verwachte inwerkingtreding verschoven naar 1 januari 2027. De Europese Commissie heeft echter te kennen gegeven dit uitstel niet te accepteren, wat voor grotere werkgevers kan betekenen dat de rapportageverplichting al geldt over het kalenderjaar 2026.
Het doel van de richtlijn is het dichten van de loonkloof tussen mannen en vrouwen. In Nederland verdienden vrouwen in het bedrijfsleven in 2022 gemiddeld 16,4 procent minder per uur dan mannen. Na correctie voor objectieve factoren zoals functie, opleiding en ervaring resteerde nog altijd een niet te rechtvaardigen verschil van 6,9 procent. De wetgever beoogt dit structurele probleem aan te pakken door transparantie als instrument in te zetten.
De volgende verplichtingen gaan gelden voor alle werkgevers, ongeacht de omvang van de organisatie, zij het dat een deel van de verplichtingen gefaseerd wordt ingevoerd op basis van het aantal medewerkers.
Verplichtingen bij werving en selectie
Met de inwerkingtreding van de wet geldt voor alle werkgevers dat vacatures een salarisrange of minimumsalaris dienen te vermelden. Daarnaast is het met ingang van de wet verboden om sollicitanten te vragen naar hun huidige of vroegere salaris. Deze maatregel beoogt te voorkomen dat historisch gecreëerde beloningsongelijkheid wordt bestendigd via nieuwe arbeidsrelaties.
Informatierecht voor werknemers
Werknemers krijgen het recht om bij de werkgever op te vragen welke criteria worden gehanteerd voor de vaststelling van hun beloning en hoe hun salaris zich verhoudt tot dat van collega’s in vergelijkbare of gelijkwaardige functies. Werkgevers dienen hierop binnen een redelijke termijn te reageren en zijn verplicht deze informatie op een toegankelijke wijze beschikbaar te stellen.
Rapportageverplichting
Voor werkgevers met 250 of meer medewerkers geldt als eerste de verplichting om jaarlijks te rapporteren over de beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen binnen de organisatie. Werkgevers met 100 tot 249 medewerkers volgen in een later stadium (elke 3 jaar); voor kleinere organisaties zal de rapportageplicht vooralsnog niet gelden. Blijkt uit de rapportage dat sprake is van een onverklaard beloningsverschil van vijf procent of meer, dan is de werkgever verplicht een gezamenlijke beloningsevaluatie uit te voeren. Deze evaluatie dient in samenspraak met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging plaats te vinden.
Omkering van de bewijslast
Een wezenlijke juridische verandering betreft de bewijslastverdeling. Onder het huidige recht rust de bewijslast van beloningsongelijkheid op de werknemer. Met de invoering van de Wet Loontransparantie verschuift deze last naar de werkgever: zodra een werknemer aannemelijk maakt dat sprake is van ongelijke beloning voor gelijke of gelijkwaardige arbeid, dient de werkgever te bewijzen dat dit niet het geval is.
Wat betekent dit voor u?
De wet stelt hoge eisen aan de transparantie en objectiveerbaarheid van het beloningsbeleid. Organisaties die thans geen helder systeem van functiewaardering hanteren, of waarbij de gehanteerde beloningscriteria niet schriftelijk zijn vastgelegd, lopen een aanzienlijk risico. Niet alleen op het vlak van juridische aansprakelijkheid, maar ook ten aanzien van reputatie en aantrekkelijkheid als werkgever op een krappe arbeidsmarkt.
Het is verstandig nu al te beoordelen of de bestaande salarisstructuur objectief onderbouwd en aantoonbaar genderneutraal is, en zo nodig correcties door te voeren voordat de wet in werking treedt. Wachten tot de formele inwerkingtreding is, mede gelet op de druk vanuit de Europese Commissie, risicovol.
Heeft u vragen over de Wet Loontransparantie of wilt u uw beloningsbeleid laten toetsen? Neem dan contact met ons op. Wij helpen u graag verder.
Rechtsgebieden
Arbeidsrecht
